Του Σωτήρη Κατσέλου
Η εποχή της παγκοσμιοποίησης τυπικά, ξεκινάει μετά την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος, όπου τα εμπορεύματα, οι πληροφορίες και οι άνθρωποι, άρχισαν να διακινούνται με μειωμένα ή εξαλειμμένα εμπόδια και φραγμούς, σε μια παγκόσμια δομή.
Φυσικά, η ανθρωπότητα σε μεγάλο βαθμό έχει ξαναζήσει «παγκοσμιοποιημένες» εποχές. Όπως ήταν η ρωμαϊκή αυτοκρατορία και η αποικιοκρατία πολύ αργότερα. Οι παραλληλισμοί βέβαια δε θα πρέπει να μας αποπροσανατολίζουν, σε καμία περίπτωση. Το μέγεθος της παγκοσμιοποίησης που ζούμε δεν έχει προηγούμενο, ενώ σημαντική παράμετρος διαφοροποίησης σε σχέση με το παρελθόν αποτελούν οι νέες τεχνολογίες, με τις οποίες η διεθνής επικοινωνία δεν αποτελεί προνόμιο ολίγων, αλλά τεράστιων πληθυσμιακών μαζών.
Η παγκοσμιοποίηση της δεκαετίας του 90 είχε ως βασικά χαρακτηριστικά την έκρηξη του διεθνούς εμπορίου και την αδιαμφισβήτητη υπεροχή της αμερικανικής ισχύος, τόσο της στρατιωτικής όσο και της πολιτιστικής. Η ανάπτυξη ήταν κάτι που αφορούσε μεγάλο μέρος του κόσμου ενώ οι ζώνες ελεύθερου εμπορίου (Ε.Ε. NAFTA κλπ) επιτάχυναν ακόμα περισσότερο τη διαδικασία. Φυσικά, πισωγυρίσματα και οικονομικές κρίσεις συνέβαιναν (κρίση των ασιατικών τίγρεων, Αργεντινή), αλλά το ορμητικό ποτάμι της παγκοσμιοποίησης έδειχνε να τα ξεπερνά όλα αυτά.
Παρόλα αυτά, στην τρέχουσα χρονική περίοδο, υπάρχουν κάποια ανησυχητικά σημάδια για τις δομές της παγκόσμιας κοινότητας. Τα οποία δίνουν τροφή, σε σενάρια εισόδου σε μια διαφορετική ιστορική φάση.
Τα ανησυχητικά σημάδια για την πορεία της παγκόσμιας κοινότητας γίνονται ιδιαίτερα εμφανή με αφορμή την ελληνική κρίση, αλλά και με άλλες παράλληλες εξελίξεις.
Η ουσία είναι ότι τα τελευταία δυο χρόνια διαμορφώνονται, πλέον ξεκάθαρα, τα εξής νέα χαρακτηριστικά:
(http://darkmind.posterous.com/95535115)
Η εποχή της παγκοσμιοποίησης τυπικά, ξεκινάει μετά την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος, όπου τα εμπορεύματα, οι πληροφορίες και οι άνθρωποι, άρχισαν να διακινούνται με μειωμένα ή εξαλειμμένα εμπόδια και φραγμούς, σε μια παγκόσμια δομή.
Φυσικά, η ανθρωπότητα σε μεγάλο βαθμό έχει ξαναζήσει «παγκοσμιοποιημένες» εποχές. Όπως ήταν η ρωμαϊκή αυτοκρατορία και η αποικιοκρατία πολύ αργότερα. Οι παραλληλισμοί βέβαια δε θα πρέπει να μας αποπροσανατολίζουν, σε καμία περίπτωση. Το μέγεθος της παγκοσμιοποίησης που ζούμε δεν έχει προηγούμενο, ενώ σημαντική παράμετρος διαφοροποίησης σε σχέση με το παρελθόν αποτελούν οι νέες τεχνολογίες, με τις οποίες η διεθνής επικοινωνία δεν αποτελεί προνόμιο ολίγων, αλλά τεράστιων πληθυσμιακών μαζών.
Η παγκοσμιοποίηση της δεκαετίας του 90 είχε ως βασικά χαρακτηριστικά την έκρηξη του διεθνούς εμπορίου και την αδιαμφισβήτητη υπεροχή της αμερικανικής ισχύος, τόσο της στρατιωτικής όσο και της πολιτιστικής. Η ανάπτυξη ήταν κάτι που αφορούσε μεγάλο μέρος του κόσμου ενώ οι ζώνες ελεύθερου εμπορίου (Ε.Ε. NAFTA κλπ) επιτάχυναν ακόμα περισσότερο τη διαδικασία. Φυσικά, πισωγυρίσματα και οικονομικές κρίσεις συνέβαιναν (κρίση των ασιατικών τίγρεων, Αργεντινή), αλλά το ορμητικό ποτάμι της παγκοσμιοποίησης έδειχνε να τα ξεπερνά όλα αυτά.
Παρόλα αυτά, στην τρέχουσα χρονική περίοδο, υπάρχουν κάποια ανησυχητικά σημάδια για τις δομές της παγκόσμιας κοινότητας. Τα οποία δίνουν τροφή, σε σενάρια εισόδου σε μια διαφορετική ιστορική φάση.
Τα ανησυχητικά σημάδια για την πορεία της παγκόσμιας κοινότητας γίνονται ιδιαίτερα εμφανή με αφορμή την ελληνική κρίση, αλλά και με άλλες παράλληλες εξελίξεις.
Η ουσία είναι ότι τα τελευταία δυο χρόνια διαμορφώνονται, πλέον ξεκάθαρα, τα εξής νέα χαρακτηριστικά:
- Τα κράτη δυσκολεύονται να δανειστούν και χρειάζεται άμεσα να μειώσουν τα ελλείμματα τους. Σε πρώτη φάση, λοιπόν, θα μειώσουν τις κρατικές δαπάνες αλλά είναι σχεδόν σίγουρο ότι ουσιαστικά με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο θα στραφούν εναντίον των εισαγωγών (ήδη γίνεται αυτό στην Ελλάδα με την «εσωτερική υποτίμηση»).
- Ακριβώς λόγω της προσπάθειας μείωσης των εισαγωγών, νέες λογικές αυτάρκειας θα δημιουργηθούν, πρακτικά καθοδηγούμενες από τις ίδιες τις δυνάμεις της εσωτερικής αγοράς (θα συμφέρει περισσότερο να κατασκευάζεις/παράγεις παρά να εισάγεις). Δηλαδή, οδηγούμεθα σε ένα είδος νεομερκαντιλισμού. Το διεθνές εμπόριο θα αφορά κυρίως τα στρατηγικά αγαθά και την ενέργεια, αλλά γενικώς, τα εγχώρια υποκατάστατα θα αρχίσουν να πληθαίνουν.
- Η λαθρομετανάστευση, η οποία έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις, καθώς και το διεθνές λαθρεμπόριο, δημιουργούν ανάγκες για μεγαλύτερο έλεγχο των συνόρων και συνεπακόλουθα φραγμούς στην μετακίνηση των ανθρώπων. Δεν μπορεί αυτό το δεδομένο να μην συνδυαστεί και με την παράλληλη αύξηση των εθνικιστικών τάσεων και του θρησκευτικού φανατισμού.
- Η αποδυνάμωση των ΗΠΑ μετά τον πόλεμο στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν και την κρίση του 08, θα έχει σημαντικές συνέπειες και αυτή. Ως τώρα η Αμερική λειτουργούσε σαν τον πολιτικό και πολιτιστικό πυρήνα της παγκοσμιοποίησης. Με την αποδυνάμωση αυτού του πυρήνα θα έχουμε «φυγόκεντρες» τάσεις στο παγκόσμιο σύστημα.
- Σε αντιστοιχία, νέοι πόλοι ισχύος ανέρχονται με τα BRICS να ξεχωρίζουν, με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη από ότι ήταν αναμενόμενη, ίσως. Ήδη λειτουργούν ως περιφερειακά σημεία εξάρτησης της οικονομίας των όμορων κρατών.
- Η απορρόφηση, δε, της παγκόσμιας ρευστότητας από την Κίνα, ειδικά, αποτελεί μείζον θέμα για τις δομές που δημιουργούνται. Είναι σχεδόν αδιανόητο να πιστεύουμε ότι ο υπόλοιπος κόσμος θα συνεχίσει να δέχεται αυτό το «άρμεγμα», άνευ αντιδράσεως.
- Τέλος, οι νέες τεχνολογίες εκτός από εργαλεία διεθνούς επικοινωνίας, τα οποία προκρίνουν την παγκοσμιοποίηση, λειτουργούν ταυτόχρονα και διασπαστικά κατά μία έννοια, λόγω της αμφίδρομης δομής τους, με την οποία αποδυναμώνουν σε μεγάλο βαθμό το «μονόλογο» των ισχυρότερων κρατών.
(http://darkmind.posterous.com/95535115)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου