Κυπριακές Τράπεζες: Μύθοι και Αλήθειες

Του Φώτη Σαραντόπουλου

Μύθος: Οι Κυπριακές Τράπεζες, με καταθέσεις 7πλάσιες του ΑΕΠ της χώρας, ήταν πανίσχυρες.
Αλήθεια: Εξ ορισμού, για μία Τράπεζα, οι καταθέσεις δεν είναι από μόνες τους δείγμα ισχύος, αφού οι καταθέσεις αποτελούν ΧΡΕΟΣ της Τράπεζας προς τους καταθέτες και άρα στοιχείο του Παθητικού της. Από την άλλη πλευρά, δίνοντας 5% και 6% επιτόκιο, δεν είναι δύσκολο να μαζέψεις πολλές καταθέσεις.

Μύθος: Οι Τράπεζες της Κύπρου κάνουν ότι και αυτές της Ελβετίας, του Λουξεμβούργου κλπ.
Αλήθεια: Οι Τράπεζες της Ελβετίας, του Λουξεμβούργου κλπ δεν δίνουν επιτόκιο 5% και 6%. Τα δικά τους επιτόκια είναι πολύ κοντά στο μηδέν, και σε ορισμένες περιπτώσεις και κάτω του μηδενός (πληρώνεις για να σου φυλάνε τα χρήματα). Δεν χαρίζουν χρήματα για να μαζέψουν καταθέσεις ...

Μύθος: Οι Κυπριακές Τράπεζες έχουν κέρδη.
Αλήθεια: Απ' ότι διαβάζουμε, μόνο η Λαϊκή έχει πάνω από 9,5 δις ζημιές, ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από 50% του Κυπριακού ΑΕΠ.

Μύθος: Το ισχυρό Κυπριακό Τραπεζικό σύστημα βοήθησε στην ευημερία του Κυπριακού λαού.
Αλήθεια: Οι υψηλοί μισθοί, η κυκλοφορία τόσου χρήματος, βοήθησαν φυσικά στο να γίνουν πλουσιότεροι οι Κύπριοι. Αλλά όταν αυτό γίνεται με δανεικά (αφού και οι καταθέσεις δανεικά είναι), έρχεται κάποτε η ώρα της εξόφλησης των δανεικών, και τότε τα πράγματα είναι πολύ άσχημα. "όσο ψηλότερα ανεβείς, τόσο μεγαλύτερο είναι το πέσιμο" έλεγε η γιαγιά μου. Λυπάμαι, αλλά έτσι είναι.

Μύθος: Η ΕΕ θέλησε να διαλύσει τις Κυπριακές Τράπεζες.
Αλήθεια: Να τις σώσει θέλησε, ανακεφαλαιώνοντάς τες. Και με ένα τρόπο, που θα κόστιζε στους καταθέτες (κι όχι σε όλους τους Κύπριους), όσο και οι τόκοι  2 ετών. Δυστυχώς, όπως και η Ελλάδα το 2009, η Κύπρος έπεσε θύμα των πολιτικάντηδων και του "πολιτικού κόστους".

Μύθος: Υπάρχουν πολλές λύσεις.
Αλήθεια: Το ότι ο καθένας προτείνει και από μία "λύση", δεν σημαίνει ότι υπάρχουν πολλές λύσεις. Και όσο οι μέρες περνούν, τόσο ο καθένας θα λέει την κουταμάρα του, και τόσο θα απομακρυνόμαστε από την μία και μοναδική σοβαρή λύση που προτάθηκε, που δεν ήταν η "τέλεια" αλλά η "μη χειρότερη".



Σημειώσεις:
1. Θα προσέξατε ίσως ότι δεν αναφέρθηκα καθόλου σε γκρίζες ή μαύρες καταθέσεις. Δεν το έκανα, γιατί δεν είναι εκεί το κύριο πρόβλημα των Κυπριακών Τραπεζών. 
2. Δεν είμαι Τραπεζικός ή Οικονομολόγος (ο πατέρας και η γυναίκα μου ήταν, αλλά αυτό δεν μετράει).
Ήμουν όμως από το 1986 Διευθύνων Σύμβουλος, Πρόεδρος ή Αντιπρόεδρος σε πάνω από 10 Ανώνυμες Εταιρείες.
Και ήμουν υποχρεωμένος να μάθω και οικονομικά και λογιστικά και τραπεζικά ...
3. Δεν ασχολήθηκα ούτε με το ποιοι θα χάσουν χρήματα. Αφ' ενός επειδή (όπως και οι περισσότεροι από εσάς) δεν έχω καταθέσεις σε Κυπριακές Τράπεζες, ούτε και έχω και καταθέσεις εδώ που τα λέμε, όπως και οι περισσότεροι από εσάς, αφ' ετέρου επειδή από την υπόθεση αυτή όλοι θα χάσουμε (και οι Έλληνες και οι Κύπριοι και όλοι οι Ευρωπαίοι), αλλά το πόσο θα χάσουμε δεν μπορεί ακόμη να εκτιμηθεί.
4. Δεν ασχολήθηκα τέλος, ούτε με το "ηρωικό ΟΧΙ" των αδελφών Κυπρίων. Επειδή θεωρώ ότι δεν είναι ηρωισμός τη μια μέρα να λες όχι και την επομένη να τρέμεις για τις συνέπειες. Σεβαστός ο συναισθηματισμός, αλλά όταν οι Έλληνες είπαν το ΟΧΙ το 1940, είχαν ετοιμάσει και την άμυνά τους και νίκησαν, δεν πρότειναν ανακωχή μετά από λίγες μέρες. Και ήταν ενωμένοι, δεν πρότεινε ο καθένας τα δικά του πολεμικά σχέδια ...

Να κάνουμε το μικρό μέγεθος των αγροτικών εκμεταλλεύσεων πλεονέκτημα! Β’ μέρος

Του Άρη Παπαχρήστου, Γεωπόνου



από: http://laxanokipos.com/wordpress/micro_megethos_b/  

Στην προηγούμενη ανάρτησή μου, πρότεινα να αποδεχθούμε την πραγματικότητα, ότι δηλαδή ο μέσος κλήρος στην Ελλάδα είναι μικρός και να εργασθούμε ώστε να το κάνουμε αυτό πλεονέκτημα.

Επί δεκαετίες, η μόνη πρόταση για τον αγροτικό κλήρο ήταν οι αναδασμοί. Οι αναδασμοί αντιμετωπίζουν μόνον τον πολυτεμαχισμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και όχι το μέγεθός τους.

Το μικρό μέγεθος του κλήρου οδηγεί σε μεγάλη σπατάλη κεφαλαίου, όπως μας θυμίζουν οι ετήσιες συγκεντρώσεις των τρακτέρ στις εθνικές οδούς. Τα τρακτέρ στην Ελλάδα είναι τουλάχιστον δέκα φορές περισσότερα από ό,τι χρειάζονται[1]. Η σπατάλη κεφαλαίου είναι τεράστια!


Αντιστοίχως, οι πιο πολλές μικρές εκμεταλλεύσεις είναι αρκετά μικρές για να δικαιολογούν ειδικό εξοπλισμό όπως ειδικές συλλεκτικές ή ειδικά εργαλεία ή συσκευαστήρια ή μονάδες βασικής επεξεργασίας, όπως τυροκομεία. Οι παραγωγοί ή στερούνται αυτού του εξοπλισμού ή υποχρησιμοποιούν αυτόν που έχουν αγοράσει με επιδότηση.

Επίσης, το μικρό μέγεθος των εκμεταλλεύσεων καθιστά έννοιες όπως το branding ή το μάρκετινγκ απλησίαστες για την συντριπτική πλειοψηφία των εκμεταλλεύσεων.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι οι αγρότες να παράγουν με μεγάλο κόστος και να στερούνται προστιθέμενης αξίας πέρα από το χωράφι.

---

Τι μπορούμε να κάνουμε και πώς να αλλάξουμε αυτή την κατάσταση;
Πρέπει πρώτα απ’ όλα να αλλάξουμε το φορολογικό και αδειοδοτικό πλαίσιο. Πρέπει να προωθήσουμε την δημιουργία επιχειρήσεων παροχής βασικών αγροτικών υπηρεσιών προς τους παραγωγούς, όπως καλλιέργειας, φυτοπροστασίας, συλλογής κλπ. Αυτές πρέπει να θεωρούνται αγροτικές επιχειρήσεις. Σήμερα, από το Κράτος θεωρούνται εταιρείες παροχής υπηρεσιών και, έτσι, οι εργαζόμενοι υπάγονται στο ΙΚΑ (44,6% εισφορά έναντι 10% του αγροτικού εργοσήμου) και οι επιχειρηματίες ασφαλίζονται στον ΟΑΕΕ. Αυτή η επιβάρυνσή τους καθιστά απαγορευτική την νόμιμη λειτουργία τέτοιων επιχειρήσεων, αντιθέτως με τις προχωρημένες αγροτικά χώρες.

Επίσης, πρέπει να αλλάξει πλήρως η φιλοσοφία των επιδοτήσεων προς τον αγροτικό τομέα. Σήμερα, όσες επιδοτήσεις δεν είναι άμεσες πληρωμές προς τους αγρότες σχετιζόμενες με την παραγωγή ή το μέγεθος της αγροτικής εκμεταλλεύσεως, δίνονται για την αγορά εξοπλισμού. Αυτό έχει οδηγήσει στην τρομακτική σπατάλη, που ανέφερα προηγουμένως, χωρίς, όμως, να λύσει τα προβλήματα του μικρού κλήρου.

Έτσι, προτείνω, να μπορούν να ενταχθούν στις επιδοτήσεις κεφαλαίου και οι εταιρείες παροχής υπηρεσιών στον αγροτικό τομέα. Η ενίσχυση τέτοιων επιχειρήσεων, ώστε να αποκτήσουν σύγχρονο εξοπλισμό, βοηθά τους αγρότες με μικρό κλήρο, κυρίως.

Πρέπει, επίσης, να ενθαρρυνθούν οι αγροτικές επιχειρήσεις, όσο μικρές και να είναι, να καταρτίζουν προγράμματα μάρκετινγκ και branding για τα προϊόντα τους. Θα χρειασθεί να γίνει πραγματική επανάσταση στις αγροτικές επιδοτήσεις γι αυτό το σκοπό: όπως επιδοτούνται προγράμματα επιδοτήσεων για βελτίωση του εξοπλισμού, πρέπει να επιδοτούνται προγράμματα μάρκετινγκ και branding για τις αγροτικές επιχειρήσεις. Το μάρκετινγκ, αλλά και το branding, είναι αναπόσπαστα μέρη ενός επιχειρηματικού σχεδίου μίας παραγωγικής επιχειρήσεως και είναι αυτά που απουσιάζουν κραυγαλέα από την Ελληνική αγροτική παραγωγή.

---

Όταν, λοιπόν, διορθωθεί έτσι το πλαίσιο λειτουργίας των μικρών αγροτικών εκμεταλλεύσεων, τότε θα είμαστε έτοιμοι να ενθαρρύνουμε το βασικό θετικό χαρακτηριστικό που απορρέει από την ύπαρξη πάρα πολλών μικρών εκμεταλλεύσεων: την ανθεκτικότητα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, όπως εξήγησα σε προηγούμενη ανάρτησή μου.

Είχαμε δει ότι αυτή η ανθεκτικότητα απορρέει από το μεγάλο πλήθος διαφορετικών προϊόντων που παράγουν. Κάποια από αυτά μπορεί να αποτύχουν εμπορικά, τα πιο πολλά όμως θα επιτύχουν λιγότερο ή περισσότερο. Έτσι, η αγροτική πολιτική μας θα πρέπει να ενθαρρύνει προϊόντα ΠΓΕ και ΠΟΠ για κάθε περιοχή της πατρίδας μας. Επίσης, να ενθαρρύνουμε την καλλιέργεια πολλών και διαφορετικών ποικιλιών, όχι των λίγων πιο εμπορικών.

Όταν έχουμε έναν ή δύο ή τρεις τύπους τομάτας, είμαστε ευαίσθητοι στον ανταγωνισμό από την εισαγωγή από χώρες που επιτυγχάνουν οικονομίες κλίμακος. Όταν, όμως, καλλιεργούμε πολλές, παλιές και καινούργιες, ποικιλίες, τότε όχι μόνο είμαστε ανθεκτικοί στον ανταγωνισμό των εισαγωγών, αλλά μπορεί να πετύχουμε και εξαγωγές στο ακριβό άκρο της αγοράς.
 
Όλες αυτές είναι τομάτες! Γιατί να μη καλλιεργούμε κι εμείς μία τέτοια ποικιλία;

Δείτε πχ τι έχει πετύχει η Γαλλία με την άπειρη ποικιλία τοπικών και σπεσιαλιτέ τυριών που παράγονται από τοπικούς μικρούς κτηνοτρόφους. Εμείς, γιατί να μη το κάνουμε;

Η Γαλλία, πάλι, παράγει ένα πλήθος διαφορετικών ποικιλιών πατάτας κατάλληλες η κάθε μια για διαφορετική χρήση. Εμείς έχουμε περιορισθεί σε ελάχιστες ποικιλίες.

Επίσης, για να πετύχουμε αυτά πρέπει να ενθαρρυνθεί η συνεργασία των αγροτών σε ομάδες, εταιρείες ή πραγματικούς αγροτικούς και όχι κομματικούς συνεταιρισμούς. Σήμερα, η νομοθεσία και το γραφειοκρατικό περιβάλλον σε τιμωρεί αν συνεταιρισθείς και πετύχεις. Αν κάποιοι αγρότες ιδρύσουν μία ΕΠΕ ή ΑΕ, χάνουν αυτομάτως την αγροτική τους ιδιότητα. Έτσι, πχ, αν και ζω 100% από την αγροτική μου παραγωγή (σπέρνω σπόρους και παράγω σπορόφυτα) για το Κράτος είμαι έμπορος, με όλα τα αρνητικά που συνεπάγεται (πχ ΟΑΕΕ αντί ΟΓΑ).

---

 

Επίλογος: Ασφαλώς και οι μεγάλες μονάδες είναι πολύ αποτελεσματικές. Εννοείται ότι θέλουμε τέτοιες. Η έννοια, όμως, της προτάσεώς μου είναι ότι αφού δεν έχουμε πετύχει κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα, ας γίνουμε ρεαλιστές και να βελτιώσουμε την υπάρχουσα κατάσταση. Σήμερα, το νομοθετικό περιβάλλον σκανδαλωδώς παρεμποδίζει την εξέλιξη των μικρών παραγωγών προς όφελος των μεσαζόντων και όσων μόνο στόχο έχουν τις αρπαχτές.

---

[1] Διεθνώς, είναι αποδεκτό ότι απαιτείται 1 hp τρακτέρ για 15 έως 20 στρέμματα. Άρα το μέσο τρακτέρ των 80 hp αντιστοιχεί σε εκμετάλλευση 1.500 στρεμμάτων. Εμείς έχουμε 1 τρακτέρ για 100 στρέμματα…

Να κάνουμε το μικρό μέγεθος των αγροτικών εκμεταλλεύσεων πλεονέκτημα!

Του Άρη Παπαχρήστου, Γεωπόνου

από:  http://laxanokipos.com/wordpress/o/

Στη φύση, η εξέλιξη ευνοεί τις κοινωνίες (φυτών, εντόμων, ανθρώπων) που έχουν την μεγαλύτερη βιοποικιλότητα ή γενετική δεξαμενή.

Όταν οι συνθήκες μεταβάλλονται, στις κοινωνίες αυτές, υπάρχουν αρκετά άτομα που τυχαίνει να είναι καλά προσαρμοσμένα στις αλλαγές. Αυτά παίρνουν το πάνω χέρι και έτσι οι κοινωνία τους επιβιώνει.
Όταν οι συνθήκες είναι σταθερές, το να έχεις πχ 20% άτομα με διαφορετικό γονότυπο, όχι άριστα προσαρμοσμένα στις τρέχουσες συνθήκες, στοιχίζει και δεν είναι η βέλτιστη κατάσταση. Αν οι εξωτερικές συνθήκες παρέμεναν σταθερές, μία κοινωνία με απόλυτη ομοιογένεια και άριστα προσαρμοσμένη στις δεδομένες συνθήκες θα κυριαρχούσε. Μη χρειαζόμενη να σπαταλά πόρους για να συντηρεί άτομα λιγότερο προσαρμοσμένα στις συνθήκες, μπορεί να τους αφιερώνει στην επέκτασή της.

Όμως, αυτή η πολύ αποτελεσματική κοινωνία είναι η πιο ευαίσθητη στις αλλαγές του περιβάλλοντος, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν μόνον το κλίμα, αλλά και την εμφάνιση νέων εχθρών ή ασθενειών. Αν εμφανισθεί μία κατάσταση την οποία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει, πχ ασθένεια ή κλιματικές συνθήκες, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι τραγικά και να οδηγήσουν στην εξάλειψη αυτής της κοινωνίας από προσώπου γης.

Και τα δύο σκυλιά είναι, όμως προσαρμοσμένα σε διαφορετικές συνθήκες. Το μικρό ζει και μόνο τρώγοντας έντομα. Το άλλο, όμως;

---

  Για να γίνω πιο κατανοητός, ας δώσω δυο παραδείγματα: Οι μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες μειώνουν δραστικώς τις βροχές σε ορισμένες περιοχές. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξάλειψη της καλλιέργειας του ρυζιού, ενός φυτού περιώνυμου για τις ανάγκες του σε υγρασία. Ευτυχώς, το Διεθνές Ερευνητικό Ινστιτούτο Ρυζιού στις Φιλιππίνες διατηρεί περισσότερες από 110.000 διαφορετικές ποικιλίες και μέσα σε αυτές οι επιστήμονες ανακάλυψαν μερικές, όπως η Sahbhagi dhan που μπορεί να αντέξει άνετα 12 μέρες χωρίς βροχή ή πότισμα.
 

Και οι δύο ποικιλίες ρυζιού έχουν καλλιεργηθεί στις ίδιες συνθήκες μέτριας ξηρασίας.
 
Αντιθέτως, στην Ελλάδα και άλλες χώρες, η εμπορική πίεση έκανε τους παραγωγούς να βασίζονται σε ελάχιστες ποικιλίες και υβρίδια τομάτας, εγκαταλείποντας τους πολυάριθμους παραδοσιακούς σπόρους. Αυτή η γενετική ομοιομορφία βοηθούσε την οικονομική αποτελεσματικότητα.

Δυστυχώς όμως, στη ζωή ποτέ τα πράγματα δεν είναι ιδανικά. Εμφανίστηκε, λοιπόν, πριν 2-3 χρόνια ένα καινούργιο έντομο, η Tuta absoluta, που καταστρέφει τις καλλιέργειες τομάτας, ενώ τα υφιστάμενα εντομοκτόνα δεν είναι επαρκώς αποτελεσματικά. Αν δεν βρεθεί κάποια λύση σύντομα, σε ολόκληρες περιοχές θα είναι πάρα πολύ δύσκολη η καλλιέργεια της τομάτας.
 

Προσβολή τοματιάς από Tuta absoluta.

---

Η φύση ευνοεί τις κοινωνίες ή τα συστήματα με μικρότερη ομοιογένεια. Αυτά είναι πολύ πιο ανθεκτικά σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Το ίδιο ισχύει και στα οικονομικά περιβάλλοντα. Σε σταθερά περιβάλλοντα, ευνοούνται οι μεγαλύτερες εταιρείες ή, στην δικιά μας περίπτωση, αγροτικές εκμεταλλεύσεις, με την ομοιομορφία τους και την οικονομική αποτελεσματικότητα.

Σε μια μεγάλη επιχείρηση, πολλά κόστη, όπως της γραφειοκρατίας, είναι σχετικώς πολύ μικρότερα από ό,τι στις μικρές επιχειρήσεις. Οικονομίες κλίμακος, ονομάζονται. Όμως, οι μεγάλες μονάδες προσαρμόζονται πολύ λιγότερο σε μεγάλες μεταβολές του περιβάλλοντος, όπως οι έκτακτες οικονομικές συνθήκες που ζούμε τώρα.

Στις γρήγορα μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες, όμως, ευνοούνται οι οικονομίες με την μεγαλύτερη δική τους “βιοποικιλότητα”, δηλαδή οικονομίες με πολλές μικρές διαφοροποιημένες επιχειρήσεις.

Ασφαλώς και οι μικρότερες μονάδες υποφέρουν σε έκτακτες συνθήκες. Πολλές θα χαθούν. Οι πιο πολλές, όμως, θα χρησιμοποιήσουν τα πλεονεκτήματά τους, της διαφοροποιήσεως μεθόδων παραγωγής, της ευκολότερης και ταχύτερης προσαρμογής και της προσωπικής εργασίας για να επιβιώσουν.

Στην Ελλάδα, το μέσο μέγεθος των αγροτικών μας εκμεταλλεύσεων είναι μικρό. Χρόνια προσπαθούμε να το μεγαλώσουμε με υποχρεωτικούς αναδασμούς, χωρίς επιτυχία.

Προτείνω να αποδεχθούμε, σε επίπεδο αγροτικής πολιτικής, την πραγματικότητα και να εκμεταλλευθούμε τις δυνατότητες των πάρα πολλών μικρών εκμεταλλεύσεων για να στήσουμε μία γεωργία πολύ ανθεκτική στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα έχουμε μεγάλες εκμεταλλεύσεις. Σαφώς και όπου μπορούν να υπάρχουν. Αυτό που λέω είναι ότι με έξυπνα μέτρα και λύσεις, μπορούμε να μετατρέψουμε αυτό που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε πρόβλημα, το μικρό μέγεθος των εκμεταλλεύσεων, σε πλεονέκτημα. Έτσι θα γλυτώσουμε και τον εφιάλτη να γίνει η γεωργία μας «Αφρικανικού» τύπου, δηλαδή τα πολλά και καλά χωράφια να ανήκουν σε ξένους και οι Έλληνες αγρότες να γίνουν εργάτες στην πρώην γη τους.

Μα η αγορά είναι ελεύθερη θα μου πείτε. Ναι κι εγώ υπέρ της ελεύθερης αγοράς είμαι. Όμως, ελεύθερη αγορά σημαίνει και ισότιμη αντιμετώπιση όλων. Πρέπει να προσέξουμε ώστε οι όποιες αλλαγές πάνε να γίνουν τώρα στην αγροτική πολιτική να μη ευνοούν μόνο τις μεγάλες και οργανωμένες και καλά κεφαλαιοποιημένες επιχειρήσεις.

Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον, γραφειοκρατικό και φορολογικό, που θα είναι ευνοϊκό και για τις μικρές εκμεταλλεύσεις και τους μεμονωμένους μικρούς αγρότες.

Το ποια μέτρα προτείνω, θα το αναλύσω σε επόμενη ανάρτησή μου.